موتور شراگ ریشتر

نیاز به موتورهائی با دور متغیر همواره یکی از نیازهای مهم صنعتی بوده است که بشر در طول سالیان متمادی در تلاش جهت حل آن بوده است که از موتورهای جریان مستقیم قدیمی گرفته تا انواع درایوهای صعتی .ابتدایی و پیشرفته ترین روش ها هستند که در میان این دو مطالعه در مورد برخی تکنیک های خاص مانند تکنیک شراگ-ریشتر نیز خالی از لطف نیست.

موتور شراگ ریشتر

این موتور در واقع یک موتور القایی سه فاز با رتورسیم بندی شده است که مانند یک مبدل فرکانسی در درون خود عمل می نماید و با ایجاد سرعت میدان دوار متفیر حاصل از مجموع دو پارامتر “امگای شبکه+تفاضل میدان دوار رتور و استاتور” سرعت متغیر رتور را در دامنه و سیعی رقم می زند.

موتور سه فاز شراگ ریشتر(Schrage Motors)

موتور سه فاز شراگ ریشتر (Schrage Motors) :این موتور مشابه یک موتور سه فاز رتور سیم پیچی شده است که تغییراتی به این شرح در آن داده شده است:

۱) رتور این موتور دارای یک سیم بندی سه فاز است که به واسطه سه حلقه لغزان (اسلیپ رینگ) به ولتاژ سه فاز شبکه متصل می شود که در ساختمان این موتور به آن “سیم بندی اولیه” اطلاق میشود.

۲) روی رتور علاوه بر سیم پیچ اولیه یک سیم پیچ DC (مانند آرمیچر ماشین DC ) نیز می باشد که در انتهای رتور مانند یک آرمیچر DC به یک کلکتور متصل شده است که به آن “سیمب ندی کموتاتور” می گویند. لازم به ذکر است که سیم بندی کموتاتور می تواند به تمام انواع سیمب ندی اعم از حلقوی، موجی و غیره بسته شود.

۳) بر روی استاتور این موتور سه سیم پیچی AC نصب شده که به آن “سیم بندی ثانویه” گفته شده و سرهای ابتدا و انتهای هر سیم پیچی به وسیله ذغال روی کلکتور قرار گرفته اند.  گفتنی است زاویه قرارگیری ذغال های ابتدا و انتهای هر کلاف قابل تنظیم بوده که مقدار آن بر روی شکل با “گاما” مشخص شده است ونیز زاویه بین سه ذغال ابتدائی ۱۲۰ درجه و زاویه بین سه ذغال انتهائی نیز ۱۲۰ درجه ثابت می باشد.

نکته: طبق مطالب فوق الذکر در موتور شراگ ریشتر در روی رتور دو سیم بندی قرار دارد یک سیم بندی DC و یک سیم بندی سه فاز AC .

تصویر رتور موتور شراگ

تصویر رتور موتور شراگ

در موتور شراگ ریشتر یک موتور کمکی به نام پیلوت موتور وجود دارد که وظیفه آن تنظیم همزمان زاویه زغال هاست. ساختمان موتور شراگ ریشتر طوری است که زغال ها می توانند زاویه منفی نیز داشته باشند. چنانچه زاویه بین دو زغال مربوط به یکی از سیم بندی های استاتور Y باشد داریم:

۱)اگر  Y>0 باشد لغزش بزرگتر از صفر شده و موتور به صورت آسنکرون کار می کند و اصطلاحا به این حالت کاری حالت زیر سنکرون گویند.

۲)اگر Y=0 لغزش صفر می شود یعنی موتور در سرعت سنکرون کار می کند و اصطلاحا به این حالت کاری حالت سنکرون گویند.

۳) اگر Y<0 باشد لغزش منفی می شود لذا سرعت رتور بیشتر از سرعت میدان دوار استاتور می شود و اصطلاحا به این حالت کاری فوق سنکرون می گویند.

کاربرد موتور شراگ ریشتر:

ویژگی برجسته موتور شراگ ریشتر گستردگی محدوده کنترل سرعت آن است که حدود ۰٫۴ تا ۱٫۶ سرعت سنکرون است یعنی کنترل سرعت در محدوده سرعت سنکرون انجام می گیرد. مثلا برای موتور شراگ ریشتر دو قطبی در شبکه برق ایران بین ۱۲۰۰ تا ۴۸۰۰ دور در دقیقه است.

یکی دیگر از ویژگی قابل توجه این موتور دامنه وسیع کنترل دور آن است که می تواند بین۴۰ تا ۱۶۰ درصد سرعت میدان دوار شبکه باشد.

بیشتر کاربرد موتور شراگ ریشتر در دستگاه های چاپ و پرس ضربه ای است.

معایب موتور شراگ ریشتر:

– مشکل موتور شراگ ریشتر مانند ماشین های DC مشکل کموتاسیون و جرقه زیر جاروبک ها است لذا سقف قدرت این موتور ۸۰ KW تا ۱۰۰ KW است.

– نیاز ممتد به سرویس و نگهداری

– هزینه بالای تعمیرات